Türk-Macar Yakınlığı

M. Tayyib Gökbilgin ve Macaristan

Gökbilgin, yedi yıl ilkokul öğretmenliğinden sonra 1936 yılında öğretime açılan Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesine yazıldı. Burada kaydolduğu bölüm, bilimsel araştırmalarına yeni ufuklar açacak olan Hungaroloji Bölümü'dür. Türk tarih ve uygarlığının araştırılmasında önemli kişilerin yetiştiği bu alan, söz konusu fakültenin ilk kurulan bölümlerindendir. Gökbilgin bu bölümde bir yandan Macarcayı öğrenirken, diğer yandan da ileride kendisine geniş ufuklar açacak alanlara yöneldi. Yeni ve son çağ tarihi, Fransızca, Latince ve Almanca derslerini aldı. Prof. L.Rasoyni’nin desteğiyle yaz aylarında Macaristan’a giderek kendisini Macar dil, kültür ve tarihinde derinleştirmek olanağını buldu. Macar arşivlerini yakından tanıdı, Macarca kaynakların Türk tarihi açısından önemini kavradı. Prof. Lajos Fekete’nin arşiv sorunlarıyla ilgili yazılarını daha öğrencilik yıllarında Türkçeye çevirerek yayınladı. Fakülte bitirme tezi "Osmanlı Tarihinin Macarca Kaynakları" başlığını taşımaktadır.

Kendi ifadesi ile “İki milletin ruh yapısı, ahlak ve karakterleri arasındaki derin benzerlik, zamanla ve çeşitli etkenlerin etkisi altında yavaş yavaş anlaşılır ve kabul edilir bir hale gelmiş, bazı olaylar da bu gerçeği tamamen açığa vurmuştur” demektedir.

Aşağıda sunduğumuz Gökbilgin’in çeşitli yıllarda farklı yerlerde basılmış olan makaleleri Türk ve Macar milletleri arasındaki yakın ilişkileri çeşitli cephelerden ortaya koymaktadır.

Eserler

• * “Osmanlı Tarihinde Türk-Macar Yakınlığı (1)” - 1950, Tarih Dünyası
• * “Osmanlı Tarihinde Türk-Macar Yakınlığı (2)” - 1950, Tarih Dünyası
• * ”Macaristan’daki Türk Hatıraları” - 1960, Vatan
• * ”Tarihte Türk-Macar Yakınlığı” - 1960, Vatan
• * ”XIX. Asır sonlarında Türk-Macar Münasebetleri ve Yakınlığı” - 1962, Nemeth Armağanı
• * ”Vambery‘nin (1832-1873) Türklüğe bağlılığı” - 1955, Türk Yurdu
• * ”Türkoloji ve Macaristan” - 1970, Milliyet
• * ”Arşiv Meseleleri” - L. Fekete 1939 (Macarcadan tercüme) İstanbul, 149 s.
• * ”Macar Devlet Arşivi ve Tarihçesi” - 1939, Belleten 111/11-12, 447-457
• * ”Yeni Türkiye” - L. Fekete 1940 (Atatürk’ün ölümü münasebetiyle) (Macarcadan tercüme) Türk Tarih, Arkeoloji ve Etnografya Dergisi, İstanbul, IV, 1-6
• * “Türk vesikalarının neşri ve bu işin arz ettiği meseleler” - L. Fekete 1941 (Macarcadan tercüme) Belleten, V/20, 607-616
• * ”Türkçeden uzun vokaller” - Ligeti Lajos 1942 (Macarcadan tercüme) Türkiyat Mecmuası, VII-VIII/1, 82-94
• * ”XVII. Asır başlarında Erdel hadiseleri ve Bethlen Gabor’un Beyliğe intihabı” - 1949, IUEF dergisi, sayı 1, 1-28
• * ”Macaristan’daki sanat eserlerimiz” - 1960, Vatan
• * ”II. Rakoczi Ferencz ve tevabiine dair yeni vesikalar” - 1941, Belleten V/20, 577-595
• * ”Macaristan’daki Türk hakimiyeti devrine ait bazı notlar” - 1942, Türkiyat Mecmuası VII-VIII/1, 200-211
• * ”Kanuni Sultan Süleyman’ın Sigetvar’daki türbesi” - 1950, Tarih Dünyası, Sayı 4, Haziran, s. 144-145
• * ”Ostrogan Sancağının 1570 yılı vergi tahriri” - 1953, Lajos Fekete (Macarcadan tercüme) Tarih Dünyası, sayı 5-6, s. 172-173
• * “Macar kralı Korvin Mathias’dan Beyazıd II'ye gelen mektup” - 1954, Bilgi, sayı 82, Şubat, s. 1-3
• * ”Korvin Mathias’ın Beyazıd II'ye mektupları, tercümeleri ve 1503 (909) Osmanlı-Macar muahedesinin Türkçe metni” - 1958, Belleten XXII/87, s. 369-381, Fransızcası s. 382-390.
• * “Plevne kahramanı ve Macarlar” - 1957, Bilgi, sayı 123, Haziran, s. 4-17
• * ”Erdel” (Decei ile) - 1963, İslam Ansiklopedisi, 703a-705a
• * ”Egri” - 1946, İslam Ansiklopedisi IV, 196a-198b
• * ”Rakoczi Ferenc II ve Osmanlı Devleti himayesinde Macar Mültecileri” - 1976, İstanbul simpozyumu
• * ”Türk-Macar kültür münasebetleri ışığı altında II. Rakoczi Ferenc ve Macar mültecileri simpozyumu. Acilis konusmasi” - 1976, İstanbul
• * “Tokholy Imre ve Osmanlı-Avusturya ilişkilerindeki rolü” - 1976, İstanbul simpozyumu
• * ”Türk-Macar ilişkileri ve Prens Rakoczi” - 1976, Milliyet, 31 Mayıs
• * ”XVI. Yüzyılda Taşralı bir Türk Efendi evi” - 1979, L. Fekete (Macarcadan tercüme) Belleten, XLI-II/170, 457-480
• * “Macaristan seyahat raporu (5 Ocak 1937)” (Kendi el yazısı ile)
• * ”Macaristan seyahat raporu (10 Mart -13 Nisan 1961)“
• * “Yurd kurma hakkında” - Kreskai Miklos 1972, (Macarcadan tercüme)
• * “XVI. Yüzyilda Macaristan’da Türk Dünyası, Haraç toplayanlar ve Reaya” - 1971, Kaldy-Nagy Gyula (Macarcadan tercüme)
• * ”KOSSUTH LAJOS” - 9 Nisan 1965, KONFERANS, KÜTAHYA
• * “Karaharman, Dobruca’nın kaybolmuş bir köyü” - 1971, Tudor Matesku. (Macarcadan tercüme)
• * ”XV. Asrin birinci yarısında II. Murad devrinde Hristiyan Birligi ve Osmanlı-Macar mücadeleleri esnasında Edirne” - Edirnenin 600. fetih yıldönümü Armağan kitabı, s. 77-117
• * ”Kanuni Sultan Süleyman’in 1566 Sigetvar seferi sebepleri ve hazırlıkları“ - İÜEF Tarih Dergisi, sayı 21, s. 1-14
• * “XVI. Asır ortalarında Osmanlı Devletinin Tuna Havzası ve Akdeniz si
• yasetleri” - 1955, DTCF konferansı
• * ”Macaristan’daki Türk idaresi ile ilgili bazı kaynaklar” - 1982, IUEF Sosyoloji Dergisi, sayı 23-24
• * ”Rakoci ve Mikes Kelemen” - 1967, Ulus, 10 Ekim
• * ”Tarihte Türk-Macar yakınlığı” - 1967, Ulus, 29 Mayıs
• * ”Kanuni Sultan Süleyman’in Macaristan ve Avrupa siyasetinin sebep ve amilleri, geçirdiği safhalar.” - 1970, Kanuni Armağanı, Ankara, s. 5-39
• * “Macaristandaki Türk anıtları” - 1973, JOZSEF MOLNAR, Ankara, Önsöz s. VII-VIII
• * ”Türk idaresinde Budin” - 1975, Atatürk konferansları, V, Ankara, s. 163-178
• * ”Kara Üveys Paşanın Budin Beylerbeyliği (1578-1580)” - 1952, İÜEF Tarih Dergisi, sayı 3-4, s. 17-34
• * “Nagy Szoliman 1566.evi Szigetvar elleni hadjaratanak elozmenyei“ - Szigetvari emlekkonyv. Szigetvar 1566.evi ostromanak 400. evlordulojara. Szerk: Ruzsas Lajos./A Magyar Tudomanyos Akademia Dunantuli Tudomanyos Intezete-Ertekezesek 1966/Budapest (HUNGARIAN), s. 53-59
• * “l Szekesfehervar 1543.evi elfolglalasa es a magyarorszagi torok fennhatosag koranak kerdeserol,” - 1977, Szekesfehervar Evszazadai, Szekesfehervar, III, 37-40 (HUNGARIAN)
• * ”Rakoczi az Oszman Birodalomban“ - 1980, Europa es a Rakoczi szabadsagharc, Budapest, s. 83-95 (HUNGARIAN)
• * ”II.Rakoczi Ferencre es a bujdodokra vonatkozo uj torok forrasok. Rakoczi -tanulmanyok. Szerkesztette: Kopeczi Bela, Hopp Lajos R. Varkonyi Agnes, Budapest, s 711-715 (HUNGARIAN)
• * PIAC (Permanent International Altaistic Conference) 22-28 Agustos 1971, Szeged “Analyse d’un document original qui permet de donner un apercu sur les depenses variees du Sultan Beyazid II pendant l’expedition de Lepanto en 1499.“ (FRENCH)
• * (Gokbilgin 25 Agustos 1971 Section B de Oturum başkanlığını yaptı.)
• * 25 Agustos 1971 ”KOROSI CSOMA KURUMUNUN TAYYIB GOKBILGIN’E TEVCIH ETTIGI SEREF UYELIGI BERATI”.
• * “Hatvan kadılığının iki sicili” - 1976, Hungaro-Turcica Studies in Honour of ‘JULIUS NEMETH‘
• * ”Molla Gurani ve Padişaha sunduğu yazılar.” - 1974, The Muslim East Studies in Honour of ‘JULIUS GERMANUS‘, Budapest
• * “Thokoly Imre es a torokok kapcsolata Ausztriaval 1670-1682“ (HUNGARIAN)
• * Macaristan’daki Türk idaresi ile ilgili bazi kayitlar (kendi el yazisi notlarindan)
• * Macar Ilim Akademisi (“Magyar Tudomanyos Akademia Konyvtara“) dan Tibor Sehen‘in mektubu.
• * Gokbilgin‘in muhtelif yazismalari.
• * ”Provenincia Prensibi” - Varga Endre, Budapest 1939 kitabinin yorum yazisi,
• * ”Macaristan’da Turklerin mulk sistemi“