BILGEN MUSTAFA'dan 1953.10.05 Tarihli Mektup
Turhal Müftüsü Mustafa Bilgen MB:21 5 Ekim 1953
Kıymetli bir huzura İrfan-penâh Efendi Hazretleri, 27 Eylül 1953 tarihli iltifat nâmenizi aldım. Değerimin fevkinde bir tavsifte bulunuyorsunuz. Teşekkürler eder, meserret duyarım. Çünkü fikren meşgul ve ruhen muazzep olduğum bir mesele, iki asra yakın bir zamandır ki medarisle mekatip arasında bir tezat sürüklenip gidiyor. Sebebi nedir. Bilinemiyor. Her iki menba'-ı irfân mahsulleri miyanında hıyanet, mündferet belki de husumet câri idi. İşte bu muammayı zamanımız helletmiştir ki noksanlık ve cehalet âmil imiş. Mekatipten yetişen zat-ı fâzılaneleri gibi ırken ve irsen sahib-i irfân olanlar hakikati yakından keşfederek her iki tarafin aradığı ve âşıkı olduğu vatana millete, dine hizmet olup aradaki niza' vâhi ve lafzi imiş. Şu halde birleşmenin ve fedakârlığın zamanı gelmiş olmalıdır. Âcizleri gençlerle müdavele-i efkârı çok severim, mülayemet gösteririm. Azizim kıymetli eserinizi hürmetle kabul ettim, okudum. Evkaf ve vakfiyeler ve selâtine hizmet hususunda bezl-i makderet edilmiş ve Edirne vilayetinin ihyası cihetine gidilmiştir. Şâyân-ı tebrik ve takdir bir eserdir. Bu hususta bizlere teveccüh edecek bir vazife, Resul-i kevneyn, şehadü, tehâbbelü fermanıyla müşareket-i beyne'l-isneyne işaret buyuruyor. Bu vazife-i uhuvveti icra ve emr-i risaleti ifâ ne suretle husul-pezir olacak kütüphane-i âcizide 600 senelik tefsir ve fıkha dair talik yazıyla eserlerden takdim edilse acaba işe yarar mı, telafi edilir mi? bu seninle aradaki konuşma ve sevişme bir miktar daha tekâsüf ederse o vakit tebârüz edecektir. Malumat; Amasya ile Turhal arasında Çengelbeli denilen bir dere vardır. Kırk dakikalık mesafedir. Eşkıya yatağı, hırsızlar durağı müthiş bir vadi. 1298'de Sivas Valisi Halil Rıfat Paşa Samsun ve Sivas yolunu yaptırdığı zaman buranın ormanlarını kırdı, yolu açtı. Ecdadımızdan anane ile işittiğimiz Köprülü Mehmet Paşa bir sene Turhal'da oturmuş. Çengel boğazındaki derebeylerini, şakileri çengele takmış, bu cihetinden o vadiye Gengel Deresi denilmiştir. (Evliya Çelebi Seyahatnamesine bakılmalı). Köprülü'nün iki han bahsine gelince; Çengel boğazında hakikaten iki han var idi. Birisi Amasya hududunu gösterir, diğeri Turhal. Şimendifer hattı Turhal'a gelince ikisi de muattal oldu. Bu hanların bulunduğu mevkide Kadı Han olduğu söyleniyorsa da kimlere ait olduğu bilinemiyor. Derenin tam orta yerinde Amasya Jandarma Karakolhanesi elan mevcuttur. Zatınızı çokça tasdi' ettim. Sözüme nihayet verir, hürmetlerimi sunar ellerinizi sıakar, gözlerinden öperim. 5 Ekim 1953 Turhal Müftüsü
Mustafa Bilgen